İmam Rıza Ocağı ve Canbek Aşireti

imam-riza-ocagi-alevi-ocaklari-pir-ocaklari-canbek-asireti-ve-imam-riza-agucan-ocagi-alevilik-resimleri
Aşiret:
Canbek Aşireti:

DİL: Kürtçe’nin Kurmanci Lehçesi
PİR (Dede) Ocağı: İmam Rıza Ocağı
Mürşid Ocağı: Serçelan Ağuçan (Axûçan) Ocağı

Canbek, Kürt Aşiretlerinin bir federasyonudur. Millî, Mille‘de denmektedir. Diyarbakır, Konya, Adıyaman, Yozgat, Muş, Erzincan, Sivas, Elazığ gibi yörelere dağılmış kalabalık bir Kürt aşirettir. Yozgattaki Kürtbakır, Yenice, Dereçiftlik, Badigin, Kuzgun ve Kuşsaray köyleri sünnileşmiştir.

Kurmanc lehçesiyle konuşan Canbek Aşireti’nin 16. yy’daki yurtları Harput, Baskil ve Diyarbakır’ın güneyiydi. 17. yyda Harput’tan ayrılan canbek’in bir kolu Sivas Kangal yöresine yerleşmiştir. Daha sonra buradan ayrılan bir kol Yozgat’ta 15 köy kurmuş, bir süre sonra Amasya, Tokat ve Çorum’un köylerine de dağılmış ve yerleşmişlerdir.

Dr. Fritz, Canbekîlerin tarihte İran’ın Mazenderan bölgesinde yaşadıklarını, söylemektedir. Adlarını ise Cihanbeglu olarak kaydetmektedir. Yine Dr. Fritz’e göre Canbek aşireti Kürtzebân (Kürt Dili) gurubuna mensuptur.

“Aşiret adının anlamı ve kökeni bilinmemektedir. BAALBEK ve ŞENBEK gibi özel adlarla uyaklı olmasına bakılırsa Suriye ve Irak’taki bir yer adı olmalıdır. Baalbek Suriye’de; Şenbek ise Irak’tadır. Canbeklerden derlenen bilgiye göre aşiret, Suriye’den Harput’a gelmiştir.” (Selahaddin Bekki, Pir Davud, Alevilerde Su, Ateş, Kurban ve Ağaç Kültü)

Yerleşim yerleri:
Yozgat: Aydıncık ilçesine bağlı Güroğlu Kışlası, Benlioğlu Kışlası, Sakızlık Kışlası, Toraman Kışlası, Aşağı Kuyucak, Solağın Kışlası, Dirgenli, Kırmoluk Kışla, Üzümlük Kışla, Kırtilim, Doğanoğlu Kışla, Kırtilim Kışla, Kuyu Kışla, Kıyı Kışla,
Amasya: Kuyuma
Zile: Küçükaköz
Ardahan-Göle: Yeniköy
Sivas-Kangal: Davutoğlu, Pınarözü,Külekli, Karamehmetli, Kabakçevliği, Killik, Karagöl, Gebelikatran, İğdeli, Minarekaya, Kırlangıç, Sultanpınarı, Kapıkaya, Kürkçü, Diboğlu, Elkondu, Halilbey, Irmaç,Korubaşı,Çamurlu, Sırçalı, Taşgeçit, Güllüce.
Çorum – Mecitözü: Kayıköyü
Çorum – Ortaköy: Kuyucak, Cevizli
Erzurum – Hasankale: Homigi, Göle, Yeniköy, Kalecik ve Gülistan
Elazığ-Baskil: Berata ve Birvan
Erzincan-Tercan: Kötür

On altıncı (16.) yüzyılda kayıtlarda Birvanlı Köyü‘nde Şeyh Şadî adında bir zaviye vardır. Öteki adı Sün-Kürd olarak kaydedilen bu köyde Pir Davud ve Şeyh Şadî türbeleri vardır. Sün-Kürd Köyü’nün Ağuiçen Ocağı’nın merkezlerinden biri olduğu dikkate alınırsa İmam Rıza Ocağı ile Ağuçan Ocağı arasındaki ilişkinin eskiden beri var olduğuna hükmedilebilir.

Ocağın gerçek adı Rızaoğlu ocağıdır, daha sonradan önüne imam sıfatı eklenerek ocak imam rıza ocağı olarak anılmaktır. Şecerelerinde Ocak Erenler Atası (Kake) Ebul Vefa Kürdîli (925 -1017) ve Zeynel Abidinlidir. 8. İmam Rıza ile hiçbir bağı yoktur, olmamıştır. Hiçbir ocağın yoktur.

Bu bilgiler ışığında bakıldığında ocak kurucusunun 11. yy’da yaşamış olması çok çok yüksek bir ihtimaldir. Aşiret ismine bakılırsa, Canbek, türk(çe)leştirme manasında köklerinden koparılmaya gayret edilerek, can kelimesi cihan; bek kelimesi beg, beğ, bey edilmiştir. Alevi Kürtlerin ocaklarına, tarihlerine sahip çıkması ocakların, seyyidliğin ve doğal olarak aleviliğin bekası açısından son derece önem taşımaktadır. Zira günümüzün saldırısı ocaklar üzerinedir, ocakların tarihi bağlarından ve dilsel bağlamda koparılmasına yöneliktir. Ocak kurumu aleviliğin temelidir. Aşk ile….


KUL SEYYİD


Kaynak:
1- Hamza Aksüt, Aleviler
2- Mehmet Ali Ünal, 16.yyda Çemişgezek Sancağı
3- Mehmet Ali Ünal, 16. yyda Harput Sancağı
4- Cevdet Türkay, Osmanlıda Oymak Aşiret ve Cemaatler
5- Aşiretler Raporu, 1970 (1998de yayınlanan fişlemeler)
6- Mamo Baran, Koçgiri
7- Nejat Birdoğan, Anadolu ve Balkanlarda Alevi Yerleşmesi
8- Kaynak Kişi: Canbeg Aşiretinden Hasan Babayiğit

Reklamlar

İmam Rıza Ocağı ve Canbek Aşireti” üzerine 8 yorum

    • Eyvallah… Bizim Kürtçemiz (Elbistan) Kurmanc lehçesinin çok kendine has ve pek kullanılmayan çok lokal bir Kürtçedir. Bu bile esasen Lur, Kelhur, Lek Kürtlerin’in tamamının zamanında alevi iken bir kısmının şiileşmesi gibi sizinde bir zaman tüm canbek gibi alevi olduğunuzu, sonradan hanefi olduğunuzu gösterir. Hiç sordunuz mu berkay can eskiler ne diyor bu konuda merak ettim… Konya Yunak’tan bahsetmişsiniz diğer yorumda… Belliki sürgünsünüz tarihinizi bilirsiniz az çok… Aşk ile…

      Beğen

      • Dedelerimiz hep soylerdi biz aslen Malatya Ve adiyamanliyiz. Konya’da Kulu,Yunak,Cihanbeyli,Sarayönü,Çeltik Ankara’da Haymana,Polatli,Sereflikoçhisar.Kürt yerleridir Yunak ve Cihanbeyli ve Polatli hepsi Çanbeg mensubudur.Kürtçe aynidir YANI (ELBISTAN) Kürtçesi!!!

        Beğen

    • ozgurcay can milli aşireti tek değil yani şöyle diyeyim Kürtler Kurmanclar, Goranlar, Lurlar, Soranlar, Zazalar, Kelhurlar gibi ana kollara ayrılır… bu ana kolların alt kolları var, onlarda binlerce aşiretten oluşur… Mesela Aşiret olarak Kürtler 2 ANAKOL’a ayrılır MIL ve ZIL… Mılan ve Zilan olarak…. Şimdi bu bilgi ışığında milan’a tek aşiret denmez, bilmediğimiz onlarca aşiret milanlıdır kimi zilan….. Ama Kürt olan ve alevi olan onlarca aşiret onlarca ocak var kurmanci konuşan hepsine bağlı olan aşiretler var… ama mürşid ocak dersen kolay 2 tanedir Serçelan Ağuçan ve Bava Mansur bu 2 mürşit ocak Kurmanc Kürtlerinin Mürşid ocakları bunların 20den fazla pir ocağı var değişiyor yani. Baba Mansur’da ekstra bir durum var o da Kuresan gibi Zazaki konuşan kürtlerde Kurmanc olan Bava mansura bağlıdır. aşiret olarak farklı pir ocaklarına mürşid ocak olarak bava mansurda birleşirler. sadece milan ve zilan şu ocağa bağlı demek bildiğim kadarı ile mümkün değil. Benim bildiğim bu. Aşk ile..

      Beğen

  1. […] Kurmanc lehçesiyle konuşan Canbek Aşireti’nin 16. yy’daki yurtları Harput, Baskil ve Diyarbakır’ın güneyiydi. 17. yyda Harput’tan ayrılan canbek’in bir kolu Sivas Kangal yöresine yerleşmiştir. Daha sonra burdan ayrılan bir kol Yozgat’ta 15 köy kurmuş, bir süre sonra Amasya, Tokat ve Çorum’un köylerine de dağılmış ve yerleşmişlerdir. DEVAMINI OKU […]

    Beğen

Yorum Yap - Katkı Sun

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s